องค์ประกอบที่ ๔ อาจารย์

ความสำคัญ
เกณฑ์ประกันคุณภาพ
แนวปฏิบัติที่ดี

องค์ประกอบที่ ๔ อาจารย์

                    องค์ประกอบที่ ๔ ด้านอาจารย์ เริ่มดำเนินการตั้งแต่การบริหารและพัฒนาอาจารย์ คุณภาพอาจารย์และผลลัพธ์ที่เกิดกับอาจารย์ มีแนวปฏิบัติที่ดีและเทคนิคการจัดทำรายงานการประกันคุณภาพการศึกษาภายใน ระดับหลักสูตร ดังนี้
๔.๑ การบริหารและพัฒนาอาจารย์
                    การบริหารและพัฒนาอาจารย์ เป็นระบบการรับและแต่งตั้งอาจารย์ประจำหลักสูตร ระบบการบริหารอาจารย์ ระบบการส่งเสริมและพัฒนาอาจารย์ ในการประเมินเพื่อให้ทราบว่าอยู่ในระดับคะแนนใด ให้พิจารณาในภาพรวมของผลการดำเนินงานทั้งหมด ที่ทำให้หลักสูตรมีอาจารย์ที่มีคุณสมบัติเหมาะสมทั้งในด้านวุฒิการศึกษาและตำแหน่งทางวิชาการ เป็นไปตามเกณฑ์มาตรฐานหลักสูตรอย่างต่อเนื่อง และมีการส่งเสริมให้มีการเพิ่มพูนความรู้ความสามารถของอาจารย์เพื่อสร้างความเข้มแข็งทางวิชาการของหลักสูตร มีแนวปฏิบัติที่ดี ดังนี้

แนวปฏิบัติที่ดี เอกสารและหลักฐาน กระบวนการ
ข้อเสนอแนะในการรายงานผลการดำเนินงาน ๑. ระบบการรับและแต่งตั้งอาจารย์ประจำหลักสูตร เช่น คำสั่งแต่งตั้งอาจารย์ประจำหลักสูตร  P
– ให้อธิบายกระบวนการหรือแสดงผลการดำเนินงานอย่างเป็นระบบ มีขั้นตอนที่ชัดเจน สามารถทำซ้ำได้ (ระบุได้ว่าใครทำอะไร ช่วงใด อย่างไร) วัดและประเมินประสิทธิภาพ/ประสิทธิผลอย่างไร มีการปรับปรุงอย่างไร และควรอธิบายให้ครบทุกประเด็นในประเด็นที่เกี่ยวข้องกับระบบการรับและแต่งตั้งอาจารย์ประจำหลักสูตร ระบบการบริหารอาจารย์ประจำหลักสูตร ระบบการส่งเสริมและพัฒนาอาจารย์ประจำหลักสูตร ๒. ระบบการบริหารอาจารย์ส่วนร่วมในการประชุมเพื่อวางแผนติดตามและทบทวนการดำเนินงานหลักสูตร P
– ในการประเมินเพื่อให้ทราบว่าอยู่ในระดับคะแนนใด ให้พิจารณาในภาพรวมของผลการดำเนินงานทั้งหมด ที่ทำให้หลักสูตรมีอาจารย์ที่มีคุณสมบัติเหมาะสมทั้งในด้านวุฒิการศึกษาและตำแหน่งทางวิชาการเป็นไปตามเกณฑ์มาตรฐานหลักสูตรอย่างต่อเนื่อง และมีการส่งเสริมให้มีการเพิ่มพูนความรู้ ความสามารถของอาจารย์เพื่อสร้างความเข้มแข็งทางวิชาการของหลักสูตร ๓. ระบบการส่งเสริมและพัฒนาอาจารย์ในการประเมินให้เป็นไปตามเกณฑ์มาตรฐานการอุดมศึกษา ทั้งนี้หลักสูตรก็จะมีแผนการบริหารอาจารย์ประจำหลักสูตร P
– ความหมายของอาจารย์ตามตัวบ่งชี้นี้ หมายถึง อาจารย์ประจำหลักสูตรเท่านั้น ๔. รายงานการพิจารณาผลการประเมินอาจารย์ประจำหลักสูตร…. C
การบริหารและพัฒนาอาจารย์เริ่มต้นตั้งแต่ระบบการรับอาจารย์ใหม่ต้องกำหนดเกณฑ์คุณสมบัติอาจารย์ที่สอดคล้องกับสภาพบริบท ปรัชญา วิสัยทัศน์ของสถาบันและของหลักสูตร มีกลไกการคัดเลือกอาจารย์ที่เหมาะสม โปร่งใส นอกจากนี้ ต้องมีระบบการบริหารอาจารย์โดยการกำหนดนโยบาย แผนระยะยาว เพื่อให้ได้อาจารย์ที่มีคุณสมบัติทั้งเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพที่เป็นไปตามเกณฑ์มาตรฐานหลักสูตรที่กำหนดโดยสำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา และระบบการส่งเสริมและพัฒนาอาจารย์ มีการวางแผน และการลงทุนงบประมาณและทรัพยากรและกิจกรรมการดำเนินงาน ตลอดจนการกำกับดูแล และการพัฒนาคุณภาพอาจารย์  ๕. รายงานผลการพิจารณาภาระงานตามเกณฑ์การสอนหลักสูตร….. สาขาวิชา…. ภาคเรียนที่ …/…… C
ในการรายงานการดำเนินงานตามตัวบ่งชี้นี้ ให้อธิบายกระบวนการหรือแสดงผลการดำเนินงานอย่างน้อยให้ครอบคลุมระบบการรับและแต่งตั้งอาจารย์ประจำหลักสูตร ระบบการบริหารอาจารย์ ระบบการส่งเสริมและพัฒนาอาจารย์ในการประเมินเพื่อให้ทราบว่าอยู่ในระดับคะแนนใด ให้พิจารณาในภาพรวมของผลการดำเนินงานทั้งหมด ที่ทำให้หลักสูตรมีอาจารย์ที่มีคุณสมบัติเหมาะสมทั้งในด้านวุฒิการศึกษาและตำแหน่งทางวิชาการ เป็นไปตามเกณฑ์มาตรฐานหลักสูตรอย่างต่อเนื่อง และมีการส่งเสริมให้มีการเพิ่มพูนความรู้ความสามารถของอาจารย์เพื่อสร้างความเข้มแข็งทางวิชาการของหลักสูตร มีแนวปฏิบัติที่ดี ดังนี้ ๖. รายงานผลการพิจารณาภาระงานตามเกณฑ์การสอนหลักสูตร.. สาขาวิชา…           ภาคเรียนที่ …/……   C
๑. มีระบบมีกลไก ๗. คำสั่งแต่งตั้งคณะกรรมการพิจารณาแนวทางการพัฒนาอาจารย์ประจำหลักสูตร P
๒. มีการนำระบบกลไกไปสู่การปฏิบัติ/ดำเนินงาน ๘. รายงานผลการประเมินการพัฒนาอาจารย์ประจำหลักสูตร… สาขาวิชา….ภาคเรียนที่  ……/….. C
๓. มีการประเมินกระบวนการ ๙. รายงานผลการปรับปรุงและพัฒนากระบวนการจากผลการประเมิน A
๔. มีการปรับปรุง/พัฒนากระบวนการจากผลการประเมิน ๑๐. รายงานผลจากการปรับปรุงเห็นชัดเป็นรูปธรรม A
๕. มีผลจากการปรับปรุงเห็นชัดเป็นรูปธรรม ๑๑. รายงานผลการดำเนินงานที่โดดเด่นจากหลักฐานเชิงประจักษ์ยืนยัน จนสามารถให้เหตุผลอธิบายว่าเป็นผลการดำเนินงานที่โดดเด่นอย่างแท้จริง A
๖. มีแนวทางปฏิบัติที่ดี โดยมีหลักฐานเชิงประจักษ์ยืนยัน และกรรมการผู้ตรวจประเมินสามารถให้เหตุผลอธิบายการเป็นแนวปฏิบัติที่ดีได้ชัดเจน    
โดยที่หลักสูตรต้องประชุมเพื่อวางแผนการบริหารและพัฒนาอาจารย์ โดยดำเนินการจัดทำปฏิทินการประชุมอาจารย์ประจำหลักสูตร สำรวจความต้องการของอาจารย์ประจำหลักสูตรเพื่อจัดทำแผนพัฒนาอาจารย์รายบุคคล    

๔.๒ คุณภาพอาจารย์
                    คุณภาพอาจารย์ เป็นการประเมินตามรอบปีการศึกษา การนับอาจารย์ประจำที่ปฏิบัติงานจริงรวมที่ลาศึกษาต่อในรอบปีการศึกษา และการนับจำนวนอาจารย์ที่มีคุณวุฒิปริญญาเอก จะนับเมื่ออาจารย์ได้รับใบรับรองการสำเร็จการศึกษา มีประเด็นในการพิจารณา ตัวบ่งชี้นี้จะประกอบด้วย
                   – ร้อยละของอาจารย์ประจำหลักสูตรที่มีคุณวุฒิปริญญาเอก
                   – ร้อยละของอาจารย์ประจำหลักสูตรที่ดำรงตำแหน่งทางวิชาการ
                   – ผลงานวิชาการของอาจารย์ประจำหลักสูตร
                   – จำนวนบทความของอาจารย์ประจำหลักสูตรปริญญาเอกที่ได้รับการอ้างอิงในวารสารระดับชาติหรือนานาชาติต่อจำนวนอาจารย์ประจำหลักสูตร มีแนวปฏิบัติที่ดี ดังนี้

แนวปฏิบัติที่ดี เอกสารและหลักฐาน กระบวนการ
ข้อเสนอแนะในการรายงานผลการดำเนินงาน ๑. อาจารย์ประจำหลักสูตรที่มีคุณวุฒิปริญญาเอก C
– ประเมินตามรอบปีการศึกษา (มิถุนายน – พฤษภาคม) ๒. อาจารย์ประจำหลักสูตรที่ดำรงตำแหน่งทางวิชาการ C
– นับอาจารย์ประจำที่ปฏิบัติงานจริงรวมที่ลาศึกษาต่อในรอบปีการศึกษา ๓. ผลงานวิชาการของอาจารย์ประจำหลักสูตร C
– การนับจำนวนอาจารย์ที่มีคุณวุฒิปริญญาเอก จะนับเมื่ออาจารย์ได้รับใบรับรองการสำเร็จการศึกษา ๔. บทความของอาจารย์ประจำหลักสูตรปริญญาเอกที่ได้รับการอ้างอิงในวารสารระดับชาติหรือนานาชาติต่อจำนวนอาจารย์ประจำหลักสูตร (นับตามปีปฏิทิน) C
การส่งเสริมและพัฒนาอาจารย์ต้องทำให้อาจารย์ในหลักสูตรมีคุณสมบัติที่เหมาะสมและเพียงพอ โดยทำให้อาจารย์มีความรู้ความเชี่ยวชาญทางสาขาวิชาที่เปิดให้บริการ และมีประสบการณ์ที่เหมาะสมกับการผลิตบัณฑิต อันสะท้อนจากวุฒิการศึกษา ตำแหน่งทางวิชาการและความก้าวหน้าในการผลิตผลงานทางวิชาการอย่างต่อเนื่องประเด็นในการพิจารณา ตัวบ่งชี้นี้ประกอบด้วย     
      ๑. ร้อยละของอาจารย์ประจำหลักสูตรที่มีคุณวุฒิปริญญาเอก    
      ๒. ร้อยละของอาจารย์ประจำหลักสูตรที่ดำรงตำแหน่งทางวิชาการ    
      ๓. ผลงานวิชาการของอาจารย์ประจำหลักสูตร    
      ๔. จำนวนบทความของอาจารย์ประจำหลักสูตรปริญญาเอกที่ได้รับการอ้างอิงในวารสารระดับชาติหรือนานาชาติต่อจำนวนอาจารย์ประจำหลักสูตร    
      โดยที่หลักสูตรต้องจัดทำแผนพัฒนา ส่งเสริมอาจารย์เพื่อเข้าสู่ตำแหน่งทางวิชาการและเรียนต่อในระดับที่สูงขึ้น ส่งเสริมอาจารย์ให้มีการพัฒนาตนเอง ทั้งในแง่การอบรมพัฒนาทักษะการสอน การบริการวิชาการ การทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรมและการทำวิจัย    

๔.๓ ผลที่เกิดกับอาจารย์
                    ผลที่เกิดกับอาจารย์ อธิบายกระบวนการหรือแสดงผลการดำเนินงานในประเด็นที่เกี่ยวข้อง คือ การคงอยู่ของอาจารย์ ความพึงพอใจของอาจารย์ประจำหลักสูตรต่อกระบวนการที่ได้ดำเนินการให้กับอาจารย์ตามกิจกรรมต่างๆ ในตัวบ่งชี้ที่ ๔.๑ ส่วนประเด็นการประเมินมีแนวโน้มผลการดำเนินงานที่ดีขึ้น มีแนวปฏิบัติที่ดี ดังนี้

แนวปฏิบัติที่ดี เอกสารและหลักฐาน กระบวนการ
ข้อเสนอแนะในการรายงานผลการดำเนินงาน ๑. คำสั่งแต่งตั้งอาจารย์ประจำหลักสูตร….. สาขาวิชา….. P
– ให้อธิบายกระบวนการหรือแสดงผลการดำเนินงานในประเด็นที่เกี่ยวข้อง คือ การคงอยู่ของอาจารย์ ความพึงพอใจของอาจารย์ประจำหลักสูตรต่อกระบวนการที่ได้ดำเนินการให้กับอาจารย์ตามกิจกรรมต่างๆ ในตัวบ่งชี้ที่ ๔.๑ ๒. คำสั่งแต่งตั้งอาจารย์ประจำหลักสูตร… สาขาวิชา… (๓ ปี ย้อนหลัง) C
– อัตราการคงอยู่ของอาจารย์ให้พิจารณาจากรายชื่ออาจารย์ประจำหลักสูตรว่ามีการเปลี่ยนแปลงในแต่ละปี ตั้งแต่หลักสูตรใหม่/ปรับปรุง ที่ได้รับการอนุมัติ/เห็นชอบจากสภามหาวิทยาลัยให้เปิดดำเนินการ ๓. รายงานผลการคงอยู่ของอาจารย์ประจำหลักสูตร C
– ในประเด็นการประเมิน “มีแนวโน้มผลการดำเนินงานที่ดีขึ้น” ควรนำเสนอผลการดำเนินงานเทียบเคียงอย่างน้อย ๓ ปี ๔. รายงานผลความพึงพอใจของอาจารย์ประจำหลักสูตรต่อกระบวนการที่ได้ดำเนินการให้กับอาจารย์ตามกิจกรรมต่างๆ ในตัวบ่งชี้ที่ ๔.๑ (๓ ปีต่อเนื่อง) C
       ผลการประกันคุณภาพการศึกษาต้องนำไปสู่การมีอัตรากำลังอาจารย์ที่มีจำนวนเหมาะสมกับจำนวนนิสิตที่รับเข้าในหลักสูตร อัตราคงอยู่ของอาจารย์สูง และอาจารย์มีความพึงพอใจต่อการบริหารหลักสูตร ในการรายงานการดำเนินงานตามตัวบ่งชี้นี้ ให้อธิบายกระบวนการหรือแสดงผลการดำเนินงานมีแนวปฏิบัติที่ดี ดังนี้  ๕. รายงานผลความพึงพอใจของอาจารย์ประจำหลักสูตรต่อการบริหารจัดการหลักสูตร….สาขาวิชา…. ปีการศึกษา ….  (๓ ปี ต่อเนื่อง) C
      ๑. มีการรายงานผลการดำเนินงานครบทุกเรื่องตามคำอธิบายในตัวบ่งชี้ ๖. รายงานผลการปรับปรุงและพัฒนากระบวนการจากผลการประเมิน A
      ๒. มีแนวโน้มผลการดำเนินงานที่ดีขึ้นในทุกเรื่อง ๗. รายงานผลจากการปรับปรุงเห็นชัดเป็นรูปธรรมที่ดีขึ้นในทุกเรื่อง A
      ๓. มีผลการดำเนินงานที่เป็นเลิศ/โดดเด่น โดยเทียบเคียงกับหลักสูตรนั้นในสถาบันกลุ่มเดียวกันที่เหมาะสม หรือได้รับรางวัลระดับชาติหรือนานาชาติ ๘. รายงานผลการดำเนินงานที่โดดเด่นจากหลักฐานเชิงประจักษ์ยืนยันจนสามารถให้เหตุผลอธิบายว่าเป็นผลการดำเนินงานที่โดดเด่นอย่างแท้จริงหรือได้รับรางวัลระดับชาติหรือนานาชาติ A
       โดยที่หลักสูตรต้องวิเคราะห์ผลกระทบที่เกิดกับอาจารย์จากรายงานผลการเปรียบเทียบความพึงใจของอาจารย์ต่อการบริหารหลักสูตรเพื่อหาแนวทางในการจัดทำแผนพัฒนาอาจารย์และการส่งเสริมสวัสดิการ โดยเสนอมหาวิทยาลัยเพื่อของบประมาณสนับสนุนดำเนินการให้เป็นไปตามแผน    

                    สำนักงานประกันคุณภาพ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ได้กำหนดให้ใช้แบบประเมินความพึงพอใจของอาจารย์ประจำหลักสูตรต่อการบริหารจัดการหลักสูตร…… สาขาวิชา…… (ปค.๐๖ อาจารย์) (ใช้เป็นหลักฐานในองค์ประกอบที่ ๖.๑ ด้วย) และหลักสูตรต้องแสดงผลการประเมินความพึงพอใจของอาจารย์ประจำหลักสูตร ๓ ปีย้อนหลัง
                    ที่มา :  ฤดี แสงเดือนฉาย, แนวทางการพัฒนางาน เรื่อง การจัดทำรายงานการประเมินตนเอง (Sar) ระดับหลักสูตรของมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตขอนแก่น, (กลุ่มงานวิจัยSARและคุณภาพการศึกษา สำนักวิชาการ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตขอนแก่น ๒๕๖๒), หน้า ๙๑-๑๐๐.

ผลการดำเนินงาน
แผนพัฒนาคุณภาพ
อื่นๆ