องค์ประกอบที่ ๔ อาจารย์

                    องค์ประกอบที่ ๔ ด้านอาจารย์ เริ่มดำเนินการตั้งแต่การบริหารและพัฒนาอาจารย์ คุณภาพอาจารย์และผลลัพธ์ที่เกิดกับอาจารย์ มีแนวปฏิบัติที่ดีและเทคนิคการจัดทำรายงานการประกันคุณภาพการศึกษาภายใน ระดับหลักสูตร ดังนี้

                   

๔.๑ การบริหารและพัฒนาอาจารย์

                    การบริหารและพัฒนาอาจารย์ เป็นระบบการรับและแต่งตั้งอาจารย์ประจำหลักสูตร ระบบการบริหารอาจารย์ ระบบการส่งเสริมและพัฒนาอาจารย์ ในการประเมินเพื่อให้ทราบว่าอยู่ในระดับคะแนนใด ให้พิจารณาในภาพรวมของผลการดำเนินงานทั้งหมด ที่ทำให้หลักสูตรมีอาจารย์ที่มีคุณสมบัติเหมาะสมทั้งในด้านวุฒิการศึกษาและตำแหน่งทางวิชาการ เป็นไปตามเกณฑ์มาตรฐานหลักสูตรอย่างต่อเนื่อง และมีการส่งเสริมให้มีการเพิ่มพูนความรู้ความสามารถของอาจารย์เพื่อสร้างความเข้มแข็งทางวิชาการของหลักสูตร มีแนวปฏิบัติที่ดี ดังนี้

แนวปฏิบัติที่ดีเอกสารและหลักฐานกระบวนการ
ข้อเสนอแนะในการรายงานผลการดำเนินงาน       ๑. ระบบการรับและแต่งตั้งอาจารย์ประจำหลักสูตร เช่น คำสั่งแต่งตั้งอาจารย์ประจำหลักสูตร P
      – ให้อธิบายกระบวนการหรือแสดงผลการดำเนินงานอย่างเป็นระบบ มีขั้นตอนที่ชัดเจน สามารถทำซ้ำได้ (ระบุได้ว่าใครทำอะไร ช่วงใด อย่างไร) วัดและประเมินประสิทธิภาพ/ประสิทธิผลอย่างไร มีการปรับปรุงอย่างไร และควรอธิบายให้ครบทุกประเด็นในประเด็นที่เกี่ยวข้องกับระบบการรับและแต่งตั้งอาจารย์ประจำหลักสูตร ระบบการบริหารอาจารย์ประจำหลักสูตร ระบบการส่งเสริมและพัฒนาอาจารย์ประจำหลักสูตร      ๒. ระบบการบริหารอาจารย์ส่วนร่วมในการประชุมเพื่อวางแผนติดตามและทบทวนการดำเนินงานหลักสูตรP
      – ในการประเมินเพื่อให้ทราบว่าอยู่ในระดับคะแนนใด ให้พิจารณาในภาพรวมของผลการดำเนินงานทั้งหมด ที่ทำให้หลักสูตรมีอาจารย์ที่มีคุณสมบัติเหมาะสมทั้งในด้านวุฒิการศึกษาและตำแหน่งทางวิชาการเป็นไปตามเกณฑ์มาตรฐานหลักสูตรอย่างต่อเนื่อง และมีการส่งเสริมให้มีการเพิ่มพูนความรู้ ความสามารถของอาจารย์เพื่อสร้างความเข้มแข็งทางวิชาการของหลักสูตร      ๓. ระบบการส่งเสริมและพัฒนาอาจารย์ในการประเมินให้เป็นไปตามเกณฑ์มาตรฐานการอุดมศึกษา ทั้งนี้หลักสูตรก็จะมีแผนการบริหารอาจารย์ประจำหลักสูตรP
      – ความหมายของอาจารย์ตามตัวบ่งชี้นี้ หมายถึง อาจารย์ประจำหลักสูตรเท่านั้น     ๔. รายงานการพิจารณาผลการประเมินอาจารย์ประจำหลักสูตร….C
       การบริหารและพัฒนาอาจารย์เริ่มต้นตั้งแต่ระบบการรับอาจารย์ใหม่ต้องกำหนดเกณฑ์คุณสมบัติอาจารย์ที่สอดคล้องกับสภาพบริบท ปรัชญา วิสัยทัศน์ของสถาบันและของหลักสูตร มีกลไกการคัดเลือกอาจารย์ที่เหมาะสม โปร่งใส นอกจากนี้ ต้องมีระบบการบริหารอาจารย์โดยการกำหนดนโยบาย แผนระยะยาว เพื่อให้ได้อาจารย์ที่มีคุณสมบัติทั้งเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพที่เป็นไปตามเกณฑ์มาตรฐานหลักสูตรที่กำหนดโดยสำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา และระบบการส่งเสริมและพัฒนาอาจารย์ มีการวางแผน และการลงทุนงบประมาณและทรัพยากรและกิจกรรมการดำเนินงาน ตลอดจนการกำกับดูแล และการพัฒนาคุณภาพอาจารย์      ๕. รายงานผลการพิจารณาภาระงานตามเกณฑ์การสอนหลักสูตร….. สาขาวิชา…. ภาคเรียนที่ …/……C
         ในการรายงานการดำเนินงานตามตัวบ่งชี้นี้ ให้อธิบายกระบวนการหรือแสดงผลการดำเนินงานอย่างน้อยให้ครอบคลุมระบบการรับและแต่งตั้งอาจารย์ประจำหลักสูตร ระบบการบริหารอาจารย์ ระบบการส่งเสริมและพัฒนาอาจารย์ในการประเมินเพื่อให้ทราบว่าอยู่ในระดับคะแนนใด ให้พิจารณาในภาพรวมของผลการดำเนินงานทั้งหมด ที่ทำให้หลักสูตรมีอาจารย์ที่มีคุณสมบัติเหมาะสมทั้งในด้านวุฒิการศึกษาและตำแหน่งทางวิชาการ เป็นไปตามเกณฑ์มาตรฐานหลักสูตรอย่างต่อเนื่อง และมีการส่งเสริมให้มีการเพิ่มพูนความรู้ความสามารถของอาจารย์เพื่อสร้างความเข้มแข็งทางวิชาการของหลักสูตร มีแนวปฏิบัติที่ดี ดังนี้      ๖. รายงานผลการพิจารณาภาระงานตามเกณฑ์การสอนหลักสูตร.. สาขาวิชา…           ภาคเรียนที่ …/……  C
      ๑. มีระบบมีกลไก      ๗. คำสั่งแต่งตั้งคณะกรรมการพิจารณาแนวทางการพัฒนาอาจารย์ประจำหลักสูตรP
      ๒. มีการนำระบบกลไกไปสู่การปฏิบัติ/ดำเนินงาน      ๘. รายงานผลการประเมินการพัฒนาอาจารย์ประจำหลักสูตร… สาขาวิชา….ภาคเรียนที่  ……/…..C
      ๓. มีการประเมินกระบวนการ     ๙. รายงานผลการปรับปรุงและพัฒนากระบวนการจากผลการประเมินA
      ๔. มีการปรับปรุง/พัฒนากระบวนการจากผลการประเมิน     ๑๐. รายงานผลจากการปรับปรุงเห็นชัดเป็นรูปธรรมA
      ๕. มีผลจากการปรับปรุงเห็นชัดเป็นรูปธรรม     ๑๑. รายงานผลการดำเนินงานที่โดดเด่นจากหลักฐานเชิงประจักษ์ยืนยัน จนสามารถให้เหตุผลอธิบายว่าเป็นผลการดำเนินงานที่โดดเด่นอย่างแท้จริงA
      ๖. มีแนวทางปฏิบัติที่ดี โดยมีหลักฐานเชิงประจักษ์ยืนยัน และกรรมการผู้ตรวจประเมินสามารถให้เหตุผลอธิบายการเป็นแนวปฏิบัติที่ดีได้ชัดเจน  
      โดยที่หลักสูตรต้องประชุมเพื่อวางแผนการบริหารและพัฒนาอาจารย์ โดยดำเนินการจัดทำปฏิทินการประชุมอาจารย์ประจำหลักสูตร สำรวจความต้องการของอาจารย์ประจำหลักสูตรเพื่อจัดทำแผนพัฒนาอาจารย์รายบุคคล  
                   

๔.๒ คุณภาพอาจารย์

                    คุณภาพอาจารย์ เป็นการประเมินตามรอบปีการศึกษา การนับอาจารย์ประจำที่ปฏิบัติงานจริงรวมที่ลาศึกษาต่อในรอบปีการศึกษา และการนับจำนวนอาจารย์ที่มีคุณวุฒิปริญญาเอก จะนับเมื่ออาจารย์ได้รับใบรับรองการสำเร็จการศึกษา มีประเด็นในการพิจารณา ตัวบ่งชี้นี้จะประกอบด้วย
                   – ร้อยละของอาจารย์ประจำหลักสูตรที่มีคุณวุฒิปริญญาเอก
                   – ร้อยละของอาจารย์ประจำหลักสูตรที่ดำรงตำแหน่งทางวิชาการ
                   – ผลงานวิชาการของอาจารย์ประจำหลักสูตร
                   – จำนวนบทความของอาจารย์ประจำหลักสูตรปริญญาเอกที่ได้รับการอ้างอิงในวารสารระดับชาติหรือนานาชาติต่อจำนวนอาจารย์ประจำหลักสูตร มีแนวปฏิบัติที่ดี ดังนี้

แนวปฏิบัติที่ดีเอกสารและหลักฐานกระบวนการ
ข้อเสนอแนะในการรายงานผลการดำเนินงาน      ๑. อาจารย์ประจำหลักสูตรที่มีคุณวุฒิปริญญาเอกC
–        ประเมินตามรอบปีการศึกษา (มิถุนายน – พฤษภาคม)     ๒. อาจารย์ประจำหลักสูตรที่ดำรงตำแหน่งทางวิชาการC
–        นับอาจารย์ประจำที่ปฏิบัติงานจริงรวมที่ลาศึกษาต่อในรอบปีการศึกษา    ๓. ผลงานวิชาการของอาจารย์ประจำหลักสูตรC
–        การนับจำนวนอาจารย์ที่มีคุณวุฒิปริญญาเอก                    จะนับเมื่ออาจารย์ได้รับใบรับรองการสำเร็จการศึกษา    ๔. บทความของอาจารย์ประจำหลักสูตรปริญญาเอกที่ได้รับการอ้างอิงในวารสารระดับชาติหรือนานาชาติต่อจำนวนอาจารย์ประจำหลักสูตร (นับตามปีปฏิทิน)C
        การส่งเสริมและพัฒนาอาจารย์ต้องทำให้อาจารย์ในหลักสูตรมีคุณสมบัติที่เหมาะสมและเพียงพอ โดยทำให้อาจารย์มีความรู้ความเชี่ยวชาญทางสาขาวิชาที่เปิดให้บริการ และมีประสบการณ์ที่เหมาะสมกับการผลิตบัณฑิต อันสะท้อนจากวุฒิการศึกษา ตำแหน่งทางวิชาการและความก้าวหน้าในการผลิตผลงานทางวิชาการอย่างต่อเนื่องประเด็นในการพิจารณา ตัวบ่งชี้นี้ประกอบด้วย   
      ๑. ร้อยละของอาจารย์ประจำหลักสูตรที่มีคุณวุฒิปริญญาเอก  
      ๒. ร้อยละของอาจารย์ประจำหลักสูตรที่ดำรงตำแหน่งทางวิชาการ  
      ๓. ผลงานวิชาการของอาจารย์ประจำหลักสูตร  
      ๔. จำนวนบทความของอาจารย์ประจำหลักสูตรปริญญาเอกที่ได้รับการอ้างอิงในวารสารระดับชาติหรือนานาชาติต่อจำนวนอาจารย์ประจำหลักสูตร  
      โดยที่หลักสูตรต้องจัดทำแผนพัฒนา ส่งเสริมอาจารย์เพื่อเข้าสู่ตำแหน่งทางวิชาการและเรียนต่อในระดับที่สูงขึ้น ส่งเสริมอาจารย์ให้มีการพัฒนาตนเอง ทั้งในแง่การอบรมพัฒนาทักษะการสอน การบริการวิชาการ การทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรมและการทำวิจัย  
                   

๔.๓ ผลที่เกิดกับอาจารย์

                    ผลที่เกิดกับอาจารย์ อธิบายกระบวนการหรือแสดงผลการดำเนินงานในประเด็นที่เกี่ยวข้อง คือ การคงอยู่ของอาจารย์ ความพึงพอใจของอาจารย์ประจำหลักสูตรต่อกระบวนการที่ได้ดำเนินการให้กับอาจารย์ตามกิจกรรมต่างๆ ในตัวบ่งชี้ที่ ๔.๑ ส่วนประเด็นการประเมินมีแนวโน้มผลการดำเนินงานที่ดีขึ้น มีแนวปฏิบัติที่ดี ดังนี้
แนวปฏิบัติที่ดีเอกสารและหลักฐานกระบวนการ
ข้อเสนอแนะในการรายงานผลการดำเนินงาน     ๑. คำสั่งแต่งตั้งอาจารย์ประจำหลักสูตร….. สาขาวิชา…..P
      – ให้อธิบายกระบวนการหรือแสดงผลการดำเนินงานในประเด็นที่เกี่ยวข้อง คือ การคงอยู่ของอาจารย์ ความพึงพอใจของอาจารย์ประจำหลักสูตรต่อกระบวนการที่ได้ดำเนินการให้กับอาจารย์ตามกิจกรรมต่างๆ ในตัวบ่งชี้ที่ 4.1      ๒. คำสั่งแต่งตั้งอาจารย์ประจำหลักสูตร… สาขาวิชา… (๓ ปี ย้อนหลัง)C
     – อัตราการคงอยู่ของอาจารย์ให้พิจารณาจากรายชื่ออาจารย์ประจำหลักสูตรว่ามีการเปลี่ยนแปลงในแต่ละปี ตั้งแต่หลักสูตรใหม่/ปรับปรุง ที่ได้รับการอนุมัติ/เห็นชอบจากสภามหาวิทยาลัยให้เปิดดำเนินการ     ๓. รายงานผลการคงอยู่ของอาจารย์ประจำหลักสูตรC
      – ในประเด็นการประเมิน “มีแนวโน้มผลการดำเนินงานที่ดีขึ้น” ควรนำเสนอผลการดำเนินงานเทียบเคียงอย่างน้อย 3 ปี     ๔. รายงานผลความพึงพอใจของอาจารย์ประจำหลักสูตรต่อกระบวนการที่ได้ดำเนินการให้กับอาจารย์ตามกิจกรรมต่างๆ ในตัวบ่งชี้ที่ 4.1 (๓ ปีต่อเนื่อง)C
       ผลการประกันคุณภาพการศึกษาต้องนำไปสู่การมีอัตรากำลังอาจารย์ที่มีจำนวนเหมาะสมกับจำนวนนิสิตที่รับเข้าในหลักสูตร อัตราคงอยู่ของอาจารย์สูง                และอาจารย์มีความพึงพอใจต่อการบริหารหลักสูตร ในการรายงานการดำเนินงานตามตัวบ่งชี้นี้ ให้อธิบายกระบวนการหรือแสดงผลการดำเนินงานมีแนวปฏิบัติ             ที่ดี ดังนี้       ๕. รายงานผลความพึงพอใจของอาจารย์ประจำหลักสูตรต่อการบริหารจัดการหลักสูตร….สาขาวิชา…. ปีการศึกษา ….  (๓ ปี ต่อเนื่อง)C
      ๑. มีการรายงานผลการดำเนินงานครบทุกเรื่องตามคำอธิบายในตัวบ่งชี้     ๖. รายงานผลการปรับปรุงและพัฒนากระบวนการจากผลการประเมินA
      ๒. มีแนวโน้มผลการดำเนินงานที่ดีขึ้นในทุกเรื่อง     ๗. รายงานผลจากการปรับปรุงเห็นชัดเป็นรูปธรรมที่ดีขึ้นในทุกเรื่องA
      ๓. มีผลการดำเนินงานที่เป็นเลิศ/โดดเด่น โดยเทียบเคียงกับหลักสูตรนั้นในสถาบันกลุ่มเดียวกันที่เหมาะสม หรือได้รับรางวัลระดับชาติหรือนานาชาติ     ๘. รายงานผลการดำเนินงานที่โดดเด่นจากหลักฐานเชิงประจักษ์ยืนยันจนสามารถให้เหตุผลอธิบายว่าเป็นผลการดำเนินงานที่โดดเด่นอย่างแท้จริงหรือได้รับรางวัลระดับชาติหรือนานาชาติA
       โดยที่หลักสูตรต้องวิเคราะห์ผลกระทบที่เกิดกับอาจารย์จากรายงานผลการเปรียบเทียบความพึงใจของอาจารย์ต่อการบริหารหลักสูตรเพื่อหาแนวทางในการจัดทำแผนพัฒนาอาจารย์และการส่งเสริมสวัสดิการ โดยเสนอมหาวิทยาลัยเพื่อของบประมาณสนับสนุนดำเนินการให้เป็นไปตามแผน  
                    สำนักงานประกันคุณภาพ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ได้กำหนดให้ใช้แบบประเมินความพึงพอใจของอาจารย์ประจำหลักสูตรต่อการบริหารจัดการหลักสูตร…… สาขาวิชา…… (ปค.๐๖ อาจารย์) (ใช้เป็นหลักฐานในองค์ประกอบที่ ๖.๑ ด้วย) และหลักสูตรต้องแสดงผลการประเมินความพึงพอใจของอาจารย์ประจำหลักสูตร ๓ ปีย้อนหลัง                     ที่มา :  ฤดี แสงเดือนฉาย, แนวทางการพัฒนางาน เรื่อง การจัดทำรายงานการประเมินตนเอง (Sar) ระดับหลักสูตรของมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตขอนแก่น, (กลุ่มงานวิจัยSARและคุณภาพการศึกษา สำนักวิชาการ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตขอนแก่น ๒๕๖๒), หน้า ๙๑-๑๐๐.