องค์ประกอบที่ ๒ บัณฑิต

                    องค์ประกอบที่ ๒ บัณฑิต เป็นพันธกิจที่สำคัญที่สุดของสถาบันอุดมศึกษา คือ การผลิตบัณฑิต หรือการจัดกิจกรรมการเรียนการสอนให้ผู้เรียนมีความรู้ในวิชาการและวิชาชีพ มีคุณลักษณะตามหลักสูตรที่กำหนด มีแนวปฏิบัติที่ดีและเทคนิคการจัดทำรายงานการประกันคุณภาพการศึกษาภายใน ระดับหลักสูตร ดังนี้
                   ๒.๑ คุณภาพบัณฑิตตามกรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาแห่งชาติ (TQF)
                    คุณภาพบัณฑิตตามกรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาแห่งชาติ (TQF) ได้มีการกำหนดคุณลักษณะบัณฑิตที่พึงประสงค์ตามที่หลักสูตรกำหนดไว้ใน มคอ.๒ เกี่ยวข้องกับตัวชี้วัด เรื่องผลลัพธ์ มีจำนวนบัณฑิตที่รับการประเมินจากผู้ใช้บัณฑิตจะต้องไม่น้อยกว่าร้อยละ ๒๐ ของจำนวนบัณฑิตที่สำเร็จการศึกษา มีแนวปฏิบัติที่ดี ดังนี้
                    แนวปฏิบัติที่ดีในการจัดทำรายงานองค์ประกอบที่ ๒.๑ คุณภาพบัณฑิตตามกรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาแห่งชาติ (TQF)

แนวปฏิบัติที่ดี เอกสารและหลักฐาน กระบวนการ
          กรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาแห่งชาติ (Thai Qualifications Framework for Higher Education : TQF) ได้มีการกำหนดคุณลักษณะบัณฑิตที่พึงประสงค์ตามที่หลักสูตรกำหนดไว้ใน มคอ.๒ ซึ่งครอบคลุมผลการเรียนรู้อย่างน้อย ๕ ด้าน คือ ๑) ด้านคุณธรรมจริยธรรม  ๒) ด้านความรู้ ๓) ด้านทักษะทางปัญญา ๔) ด้านทักษะความสัมพันธ์ระหว่างบุคคลและความรับผิดชอบและ ๕) ด้านทักษะการวิเคราะห์เชิงตัวเลข การสื่อสาร และการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศตัวบ่งชี้นี้จะเป็นการประเมินคุณภาพบัณฑิตในมุมมองของผู้ใช้บัณฑิต          ระดับปริญญาตรี  
         (หลักสูตรต่างๆ จะดำเนินการสรุปข้อมูลแยกตามรายหลักสูตรและนำเสนอข้อมูลให้มหาวิทยาลัย ยกเว้นหลักสูตรที่แจ้งความประสงค์ในการสำรวจเอง จะใช้ข้อมูลที่สำรวจจากวิทยาลัยสงฆ์ขอนแก่น      ๑. รายงานผลการประเมินความพึงพอใจแบบสอบถามความพึงพอใจของผู้ใช้บัณฑิตต่อการปฏิบัติงานและอัตลักษณ์ของนิสิตหลักสูตร….. สาขาวิชา…..ที่สำเร็จการศึกษาจากมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย C
       ข้อมูลจากการสำรวจต้องมีความเป็นตัวแทนของผู้สำเร็จการศึกษาทั้งในเชิงปริมาณและในเชิงคุณภาพอย่างน้อยร้อยละ ๒๐ ของจำนวนผู้สำเร็จการศึกษา     ๒. สูจิบัตรงานประสาทปริญญาปี (ปีการศึกษาที่รับการตรวจประเมิน) C
        ในกรณีหลักสูตรปรับปรุงที่ยังไม่ครบรอบ ต้องประเมินตัวบ่งชี้ ๒.๑ ด้วยแม้หลักสูตรนั้นจะยังไม่ครบรอบการปรับปรุงหลักสูตรก็ตาม โดยนำผลการดำเนินงานของหลักสูตรในรอบที่ผ่านมามาใช้ประกอบการประเมิน สำหรับหลักสูตรใหม่ไม่ต้องประเมินตัวบ่งชี้ ๒.๑ เนื่องจากไม่มีผู้สำเร็จการศึกษา          ระดับบัณทิตศึกษา  
        กรณีบัณฑิตที่มีอาชีพอิสระ ไม่ต้องเอามานับในการประเมินความพึงพอใจของผู้ใช้บัณฑิต ส่วนกรณีบัณฑิตหลักสูตรนานาชาติ ที่มีนิสิตต่างชาติประมาณร้อยละ ๙๐ การประเมินบัณฑิตอาจไม่ถึงร้อยละ ๒๐ เนื่องจากเดินทางกลับประเทศไปแล้ว สามารถอนุโลมให้ใช้บัณฑิตที่เป็นนิสิตชาวไทยเป็นฐานในการคิด เช่น มีนิสิตต่างชาติ ๙๐ คน มีนิสิตไทย ๑๐ คน ให้ประเมินโดยคิดจากนิสิตไทยจำนวน ๑๐ คน เป็นฐานที่ร้อยละ ๑๐๐ )      ๑. รายงานผลการประเมินความพึงพอใจแบบสอบถามความพึงพอใจของผู้ใช้บัณฑิตต่อการปฏิบัติงานและอัตลักษณ์ของนิสิตหลักสูตร ของมหาบัณฑิต/ดุษฎีบัณฑิต… สาขาวิชา… ที่สำเร็จการศึกษาจากมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย C
        ๒. สูจิบัตรงานประสาทปริญญาปี (ปีการศึกษาที่รับการตรวจประเมิน) C

                   สำนักงานประกันคุณภาพ สำนักงานอธิการบดี มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ได้กำหนดให้ใช้แบบประเมินและแบบรายงาน ดังนี้
                 ๑. แบบประเมินความพึงพอใจของผู้ใช้บัณฑิตต่อคุณภาพบัณฑิตตามกรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาแห่งชาติ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ปีการศึกษา ….. (ปค. ๐๑ สำหรับผู้ใช้บัณฑิต)
                  ๒. แบบรายงานผลการประเมินความพึงพอใจของผู้ใช้บัณฑิตต่อคุณภาพบัณฑิตตามกรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาแห่งชาติ ปีการศึกษา ………
                   ๒.๒ ร้อยละของบัณฑิตบรรพชิตปริญญาตรีที่ปฏิบัติหน้าที่สนองงานคณะสงฆ์และบัณฑิตคฤหัสถ์ปริญญาตรีที่ได้งานทำหรือประกอบอาชีพอิสระภายใน ๑ ปี/ ผลงานของนิสิตและผู้สำเร็จการศึกษาในระดับปริญญาโทที่ได้รับการตีพิมพ์หรือเผยแพร่/ผลงานของนิสิตและผู้สำเร็จการศึกษาในระดับปริญญาเอกที่ได้รับการตีพิมพ์/การได้งานทำหรือผลงานวิจัยของผู้สำเร็จการศึกษา
                   ๑. ร้อยละของบัณฑิตบรรพชิตปริญญาตรีที่ปฏิบัติหน้าที่สนองงานคณะสงฆ์และบัณฑิตคฤหัสถ์ปริญญาตรีที่ได้งานทำหรือประกอบอาชีพอิสระภายใน ๑ ปี ได้ปฏิบัติหน้าที่สนองงานคณะสงฆ์ ได้งานทำหรือมีกิจการของตนเองที่มีรายได้ประจำภายในระยะเวลา ๑ ปี นับจากวันที่สำเร็จการศึกษาเมื่อเทียบกับบัณฑิตที่สำเร็จการศึกษาในปีการศึกษานั้น (จำนวนบัณฑิตที่ตอบแบบสำรวจจะต้องไม่น้อยกว่าร้อยละ ๗๐ ของจำนวนบัณฑิตที่สำเร็จการศึกษา)
                 ๒. ผลงานของนิสิตและผู้สำเร็จการศึกษาในระดับปริญญาโท ที่ได้รับการตีพิมพ์หรือเผยแพร่ ให้เป็นประโยชน์ต่อสาธารณะ ตัวบ่งชี้นี้จะเป็นการประเมินคุณภาพของผลงานของผู้สำเร็จการศึกษาในระดับปริญญาโท (ผลงานสร้างสรรค์ทุกชิ้นต้องผ่านการพิจารณาจากคณะกรรมการที่มีองค์ประกอบไม่น้อยกว่า ๓ คน โดยมีบุคคลภายนอกสถาบันร่วมพิจารณาด้วย ผลงานวิจัยที่มีชื่อนิสิตและอาจารย์ร่วมกันและนับในตัวบ่งชี้นี้แล้ว สามารถนำไปนับในตัวบ่งชี้ผลงานทางวิชาการของอาจารย์ ผลงานของนิสิตและผู้สำเร็จการศึกษาให้นับผลงานทุกชิ้นที่มีการตีพิมพ์เผยแพร่ในปีการประเมินนั้นๆ)
                    ๓. ผลงานของนิสิตและผู้สำเร็จการศึกษาในระดับปริญญาเอก ที่ได้รับการตีพิมพ์ให้เป็นประโยชน์ต่อสาธารณะ ตัวบ่งชี้นี้จะเป็นการประเมินคุณภาพของผลงานของผู้สำเร็จการศึกษาในระดับปริญญาเอก (ผลงานสร้างสรรค์ทุกชิ้นต้องผ่านการพิจารณาจากคณะกรรมการที่มีองค์ประกอบไม่น้อยกว่า ๓ คน โดยมีบุคคลภายนอกสถาบันร่วมพิจารณาด้วย ผลงานวิจัยที่มีชื่อนิสิตและอาจารย์ร่วมกันและนับในตัวบ่งชี้นี้แล้ว สามารถนำไปนับในตัวบ่งชี้ผลงานทางวิชาการของอาจารย์ ผลงานของนิสิตและผู้สำเร็จการศึกษาให้นับผลงานทุกชิ้นที่มีการตีพิมพ์เผยแพร่ในปีการประเมินนั้นๆ ในกรณีที่ไม่มีผู้สำเร็จการศึกษาไม่พิจารณาตัวบ่งชี้นี้) มีแนวปฏิบัติที่ดี ดังนี้

แนวปฏิบัติที่ดี เอกสารและหลักฐาน กระบวนการ
          กรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาแห่งชาติ (Thai Qualifications Framework for Higher Education : TQF) ได้มีการกำหนดคุณลักษณะบัณฑิตที่พึงประสงค์ตามที่หลักสูตรกำหนดไว้ใน มคอ.๒ ซึ่งครอบคลุมผลการเรียนรู้อย่างน้อย ๕ ด้าน คือ ๑) ด้านคุณธรรมจริยธรรม  ๒) ด้านความรู้ ๓) ด้านทักษะทางปัญญา ๔) ด้านทักษะความสัมพันธ์ระหว่างบุคคลและความรับผิดชอบและ ๕) ด้านทักษะการวิเคราะห์เชิงตัวเลข การสื่อสาร และการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศตัวบ่งชี้นี้จะเป็นการประเมินคุณภาพบัณฑิตในมุมมองของผู้ใช้บัณฑิต          ระดับปริญญาตรี     
         (หลักสูตรต่างๆ จะดำเนินการสรุปข้อมูลแยกตามรายหลักสูตรและนำเสนอข้อมูลให้มหาวิทยาลัย ยกเว้นหลักสูตรที่แจ้งความประสงค์ในการสำรวจเอง จะใช้ข้อมูลที่สำรวจจากวิทยาลัยสงฆ์ขอนแก่น      ๑. รายงานผลการประเมินความพึงพอใจแบบสอบถามความพึงพอใจของผู้ใช้บัณฑิตต่อการปฏิบัติงานและอัตลักษณ์ของนิสิตหลักสูตร….. สาขาวิชา…..ที่สำเร็จการศึกษาจากมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย  C
       ข้อมูลจากการสำรวจต้องมีความเป็นตัวแทนของผู้สำเร็จการศึกษาทั้งในเชิงปริมาณและในเชิงคุณภาพอย่างน้อยร้อยละ ๒๐ ของจำนวนผู้สำเร็จการศึกษา     ๒. สูจิบัตรงานประสาทปริญญาปี     (ปีการศึกษาที่รับการตรวจประเมิน) C
       ในกรณีหลักสูตรปรับปรุงที่ยังไม่ครบรอบ ต้องประเมินตัวบ่งชี้ ๒.๑ ด้วย แม้หลักสูตรนั้นจะยังไม่ครบรอบการปรับปรุงหลักสูตรก็ตาม โดยนำผลการดำเนินงานของหลักสูตรในรอบที่ผ่านมามาใช้ประกอบการประเมิน สำหรับหลักสูตรใหม่ไม่ต้องประเมินตัวบ่งชี้ ๒.๑ เนื่องจากไม่มีผู้สำเร็จการศึกษา          ระดับบัณทิตศึกษา      
        กรณีบัณฑิตที่มีอาชีพอิสระ ไม่ต้องเอามานับในการประเมินความพึงพอใจของผู้ใช้บัณฑิต ส่วนกรณีบัณฑิตหลักสูตรนานาชาติ ที่มีนิสิตต่างชาติประมาณร้อยละ ๙๐ การประเมินบัณฑิตอาจไม่ถึงร้อยละ ๒๐ เนื่องจากเดินทางกลับประเทศไปแล้ว สามารถอนุโลมให้ใช้บัณฑิตที่เป็นนิสิตชาวไทยเป็นฐานในการคิด เช่น มีนิสิตต่างชาติ ๙๐ คน มีนิสิตไทย ๑๐ คน ให้ประเมินโดยคิดจากนิสิตไทยจำนวน ๑๐ คน เป็นฐานที่ร้อยละ ๑๐๐ )     ๑. รายงานผลการประเมินความพึงพอใจแบบสอบถามความพึงพอใจของผู้ใช้บัณฑิตต่อการปฏิบัติงานและอัตลักษณ์ของนิสิตหลักสูตรของมหาบัณฑิต/ดุษฎีบัณฑิต… สาขาวิชา… ที่สำเร็จการศึกษาจากมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย C
         ๒. สูจิบัตรงานประสาทปริญญาปี (ปีการศึกษาที่รับการตรวจประเมิน) C

                   สำนักงานประกันคุณภาพมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย ได้กำหนดให้ใช้แบบประเมินและแบบรายงาน ดังนี้
                   ๑. แบบสำรวจการปฏิบัติหน้าที่สนองงานคณะสงฆ์ของบัณฑิตบรรพชิตสำหรับ….. บัณฑิต ผู้รับปริญญาบัตร เมื่อเดือนพฤษภาคม … มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย (ปค.๐๒ บัณฑิตบรรพชิต)
                   ๒. แบบรายงานผลการสำรวจการสนองงานคณะสงฆ์ของบัณฑิตบรรพชิต
                   ๓. แบบสำรวจภาวะการมีงานทำของบัณฑิตคฤหัสถ์ (ปค.๐๓ บัณฑิตคฤหัสถ์)  
                   ๔. แบบรายงานผลการสำรวจภาวะการมีงานทำของบัณฑิตคฤหัสถ์
                   ในกรณีที่หลักสูตรยังไม่มีผู้สำเร็จการศึกษา ให้แจ้งไม่ขอรับการประเมินในองค์องค์ประกอบที่ ๒

                    ที่มา :  ฤดี แสงเดือนฉาย, แนวทางการพัฒนางาน เรื่อง การจัดทำรายงานการประเมินตนเอง (SAR) ระดับหลักสูตรของมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตขอนแก่น, (กลุ่มงานวิจัยและคุณภาพการศึกษา สำนักวิชาการ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตขอนแก่น ๒๕๖๒), หน้า ๘๘ – ๙๒.